جراحی دندان عقل و هر آنچه باید بدانید!

جراحی دندان عقل یکی از رایج‌ترین اقدامات دندانپزشکی است که به دلیل کمبود فضا در فک یا رشد نامناسب این دندان‌ها انجام می‌شود، احتمال دارد دندان عقل به‌ صورت نهفته یا نیمه‌ نهفته باقی بماند و باعث درد، عفونت، التهاب لثه یا حتی آسیب به دندان‌های مجاور شود، در چنین شرایطی، مراجعه به یک جراح دندان عقل مجرب اهمیت بالایی دارد تا با کمترین عارضه، دندان به‌ طور کامل خارج شود، اما چه زمانی بهترین زمان برای کشیدن دندان عقل است؟

چرا باید دندان عقل را جراحی کرد؟

دلایل انجام این جراحی به مشکلاتی مربوط می‌شود که در اثر رشد نامناسب یا کمبود فضا در فک ایجاد می‌شود، در ادامه به طور کامل به این دلایل پرداخته می‌شود:

نهفتگی دندان عقل

گاهی دندان عقل به‌ طور کامل از لثه بیرون نمی‌آید و در داخل فک باقی می‌ماند یا به اصطلاح نهفته باقی می‌ماند، این حالت باعث درد، التهاب یا حتی ایجاد کیست و آسیب به ریشه دندان‌های مجاور می‌شود.

رشد کج یا زاویه‌دار

اگر دندان عقل با زاویه‌ای غیرطبیعی رشد کند، ممکن است به دندان کناری فشار وارد کنرده و باعث جابه‌جایی یا آسیب به دندان‌های دیگر شود.

عفونت و التهاب لثه

دندان‌های عقل نیمه نهفته، به دلیل قرارگیری دشوار در محیط دهان، اغلب به‌ سختی تمیز می‌شوند و محل تجمع باکتری‌ها می‌شوند که در نتیجه موجب عفونت لثه (پری‌کورونیت) می‌شوند.

ایجاد پوسیدگی

موقعیت نامناسب دندان عقل باعث می‌شود که تمیز کردن آن دشوار باشد و به همین دلیل بیشتر مستعد پوسیدگی دندان عقل و حتی دندان مجاور خواهد بود.

فضای ناکافی در فک

بسیاری از افراد فضای کافی برای رویش دندان عقل در فک ندارند و در این شرایط، دندان عقل نه تنها رشد نمی‌کند، بلکه در داخل فک گیر افتاده و باعث درد و ناراحتی می‌شود.

جلوگیری از مشکلات ارتودنسی

در برخی افراد، دندان عقل بعد از انجام ارتودنسی باعث بهم‌ ریختگی دوباره دندان‌ها می‌شود و در این شرایط، جراحی پیشگیرانه توصیه می‌شود.

جهت دریافت ماوره از متخصصان مرکز ایمپلنت دیاموند با شماره ی 02166845094 تماس بگیرید.

اقدامات قبل از جراحی دندان عقل

اقدامات قبل از جراحی نقش مهمی در کاهش عوارض و تسریع روند بهبودی دارند، در ادامه به مهم‌ترین نکات پیش از جراحی اشاره می‌شود:

• مشاوره و معاینه توسط دندانپزشک برای بررسی وضعیت دندان‌ها و تهیه عکس رادیولوژی

• اطلاع‌رسانی دقیق به پزشک درباره بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت، فشار خون یا داروهای مصرفی مانند رقیق‌کننده‌های خون

• پرهیز از خوردن غذا و نوشیدنی از حدود ۸ ساعت قبل از عمل، به‌ خصوص اگر جراحی با بیهوشی انجام شود.

• رعایت بهداشت دهان و دندان با مسواک زدن شب قبل از عمل بدون استفاده از دهان‌شویه‌های الکلی

• هماهنگی برای همراهی یک نفر پس از جراحی، به‌ خصوص در صورت استفاده از بی‌حسی یا بیهوشی.

• پوشیدن لباس راحت و بدون آرایش صورت در روز جراحی.

انواع جراحی دندان عقل

دندان عقل، در شرایط مختلفی به جراحی نیاز دارد و به عبارت دیگر، این ممکن است در وضعیت‌هایی نظیر نهفتگی، نیمه نهفتگی و یا پس از خروج از لثه، به جراحی نیاز داشته باشد.

هر یک از این نوع جراحی‌های دندان عقل به روش خاصی انجام می‌شوند، در ادامه، هر یک از این انواع جراحی را به طور جداگانه شرح خواهیم داد.

دندان عقل خارج شده از لثه

در صورتی که دندان عقل شما خارج شده است اما هنوز به هر دلیلی به مشکلی برخورد کرده و عوارضی نظیر درد، التهاب و عفونت ایجاد کرده است، احتمال دارد نیاز به جراحی داشته باشد، در این شرایط، دندانپزشک شما جراحی کوچکی برای تمیز کردن ناحیه مربوط به دندان، درمان عفونت و در صورت لزوم، خارج کردن بخشی از باقیمانده دندان عقل انجام می‌دهد.

دندان عقل نهفته

جراحی دندان نهفته به معنای جراحی برای خارج کردن دندان عقلی است که به طور کامل یا جزئی در لثه یا استخوان فک نهفته شده و در دهان ظاهر نشده است، دندان عقل نهفته به دلیل مکان کمی که برای رشد دارد یا جایگیری نامناسب، به لثه یا استخوان فک فشار وارد کرده و عفونت، التهاب، درد و مشکلات دیگر را به همراه دارد.

این جراحی توسط دندانپزشک متخصص جراحی لثه و فک (پریودانتیست یا جراح دندانپزشکی) انجام می‌شود و با استفاده از بی حسی و در برخی موارد با استفاده از آرام‌بخش‌ها، دندان عقل نهفته باز و از محل خود جدا شده و سپس خارج می‌شود، البته لازم به ذکر است در برخی موارد، برای دسترسی به دندان عقل نهفته، بخشی از استخوان فک نیز باید برداشته شود.

دندان عقل نیمه نهفته

به معنای جراحی برای خارج کردن دندان عقلی که به طور جزئی در لثه یا استخوان فک نهفته شده و یک بخش از آن در دهان ظاهر شده است و این نوع دندان عقل به دلیل فضای محدود در دهان، جایگیری نامناسب یا فشار بر دندان‌های مجاور، عفونت، التهاب و درد را به همراه دارد.

جراحی دندان عقل نیمه نهفته توسط دندانپزشک متخصص جراحی لثه و فک (پریودانتیست یا جراح دندانپزشکی) انجام می‌شود و در این جراحی، با استفاده از روش های موجود محل جراحی بی حس شده تا دندان عقل نیمه نهفته باز ‌شود و بخشی که در زیر لثه است خارج شود.

 مراحل گام به گام جراحی دندان عقل

فرآیند جراحی دندان عقل معمولا در یک جلسه انجام می‌شود و بسته به میزان نهفتگی یا زاویه دندان ممکن است بین ۲۰ تا ۶۰ دقیقه طول بکشد. آشنایی با مراحل جراحی به بیمار کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری برای انجام آن تصمیم بگیرد.

مراحل جراحی دندان عقل معمولا شامل پنج گام اصلی است که هرکدام نقش مهمی در موفقیت نهایی عمل دارند. در ابتدا، دندانپزشک با انجام معاینه دقیق و تصویر برداری موقعیت دقیق دندان، ریشه‌ها، زاویه رشد دندان و فاصله آن با عصب‌های فک را بررسی می‌کند تا خطرات احتمالی جراحی به حداقل برسد. پس از این مرحله، بسته به وضعیت عمومی بیمار، از بی‌حسی موضعی یا در موارد خاص از بیهوشی عمومی یا آرامبخش وریدی استفاده می‌شود تا بیمار هیچ دردی احساس نکند و در طول عمل در وضعیت کاملا کنترل شده باقی بماند.

سپس جراح با دقت بالا و از طریق برش ظریف لثه به دندان نهفته دسترسی پیدا می‌کند و در صورت نیاز بخش کوچکی از استخوان روی دندان را برمی‌دارد تا مسیر خروج آن باز شود.

در ادامه، دندان عقل به صورت کامل یا در چند بخش کوچک تر خارج می‌شود تا بدون آسیب به بافت‌های اطراف یا عصب‌های مجاور از فک جدا گردد. پس از خروج کامل دندان، محل جراحی شسته و بخیه زده می‌شود. معمولا بخیه‌ها جذبی هستند و پس از چند روز خود به خود جذب می‌شوند.

 عوارض احتمالی بعد از جراحی دندان عقل

جراحی دندان عقل یکی از ایمن‌ترین عمل‌های دندانپزشکی است، اما مانند هر عمل دیگری، ممکن است با عوارضی همراه باشد. شناخت این عوارض باعث می‌شود افراد علاوه بر پیشگیری، در هنگام بروز آن‌ها، واکنش سریع‌تری نشان دهند و با سرعت بیشتری به پزشک خود مراجعه کنند.

 درد و تورم: بروز درد و تورم بعد از جراحی دندان عقل امری طبیعی است و نشان دهنده آغاز فرآیند ترمیم بافت‌هاست. شدت این علائم معمولا در دو روز اول بیشتر است و به تدریج کاهش می‌یابد. استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت نخست، مصرف منظم داروهای ضد درد و ضد التهاب تجویز شده توسط پزشک و استراحت کافی می‌تواند روند بهبودی را سرعت بخشد.

 حفره خشک: یکی از عوارض شایع پس از جراحی، جدا شدن لخته خون از محل زخم است که موجب ایجاد درد شدید و گاه بوی نامطبوع در دهان می‌شود. این وضعیت معمولا بین روز دوم تا پنجم پس از عمل رخ می‌دهد و نیازمند درمان فوری توسط دندانپزشک است. برای پیشگیری از آن، بیمار باید تا ۲۴ ساعت از شستشوی دهان، مکیدن نی و یا مصرف سیگار خودداری کند.

 عفونت: در مواردی ممکن است باکتری‌ها وارد ناحیه جراحی شده و موجب تورم، بوی بد دهان، تب یا ترشحات چرکی شوند. این عارضه معمولا با مصرف آنتی بیوتیک‌های مناسب و رعایت کامل بهداشت دهان قابل کنترل است، اما در صورت ادامه علائم باید فورا به پزشک مراجعه شود.

 بی حسی موقت: در برخی جراحی‌های پیچیده که ریشه دندان در نزدیکی عصب فک قرار دارد، تماس یا تحریک عصب ممکن است باعث بی حسی موقتی در لب یا چانه شود. این وضعیت معمولا ظرف چند هفته تا چند ماه به طور کامل برطرف می‌شود، ولی در صورت تداوم، نیاز به معاینه و بررسی دقیق‌تری توسط متخصص وجود دارد.

 خونریزی خفیف: مقدار کمی خونریزی پس از جراحی طبیعی است و معمولا با فشار ملایم گاز استریل بر محل زخم کنترل می‌شود. اگر خونریزی بیش از ۲۴ ساعت ادامه داشت یا شدت آن افزایش یافت، لازم است بیمار جهت معاینه مجدد به کلینیک مراجعه کند.

 مدت زمان بهبودی بعد از جراحی دندان عقل

مدت زمان بهبودی بعد از جراحی دندان عقل به عوامل متعددی مانند نوع جراحی، میزان نهفتگی دندان یا عمق ریشه‌ها، وضعیت عمومی سلامت بیمار، سن و حتی رعایت دقیق مراقبت‌های بعد از عمل بستگی دارد. هرچه جراحی پیچیده تر باشد، به طور طبیعی دوره نقاهت نیز طولانی‌تر خواهد بود. در بیماران جوان و افرادی که از سلامت عمومی خوبی برخوردارند، روند ترمیم سریع تر پیش می‌رود و معمولا ظرف چند روز درد و التهاب کاهش می‌یابد، در حالی که در جراحی‌های دندان نهفته یا همراه با برداشت استخوان ممکن است بهبودی کامل چند هفته طول بکشد.

بازه زمانی	استیج درمان	توصیه های مهم	هشدارها
2 روز اول	تشکیل لخته خون – ترمیم اولیه	استراحت، کمپرس سرد، مصرف داروهای تجویز شده	خونریزی شدید، تب، درد غیر قابل تحمل
روز 3 تا 7 ام	کاهش تورم و درد	شتشوی منظم طبق دستور پزشک، مصرف غذای نرم	بوی بد دهان، ترشحات زرد در محل جراحی
هفته دوم	بسته شدن بخیه و بازسازی بافت لثه	پرهیز از مصرف دخانیات و غذای سفت	باز شدن بخیه یا درد شدید
ماه اول	بهبود کامل بافت نرم لثه	مراجعه به پزشک برای معاینه	بی‌حسی طولانی مدت یا تورم مزمن

نکات مراقبتی بعد از جراحی دندان عقل

مراقبت‌های پس از جراحی بسیار مهم هستند و رعایت آن‌ها به کاهش درد، جلوگیری از عفونت و بهبود سریع‌تر کمک می‌کند:

• گاز استریل را تا ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در محل نگه دارید و از تعویض مکرر آن خودداری کنید.

• تا ۲۴ ساعت از شست‌وشوی دهان، مکیدن و تف کردن پرهیز کنید تا لخته خون در محل زخم حفظ شود.

• از مصرف نوشیدنی‌های داغ، نی، دخانیات و الکل تا چند روز پرهیز نمایید.

• برای کاهش تورم از کمپرس سرد روی گونه استفاده کنید (هر ۲۰ دقیقه یک بار به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه).

• داروهای تجویز شده مانند آنتی‌بیوتیک و مسکن را منظم مصرف کنید.

• تا ۲۴ ساعت غذاهای نرم و سرد بخورید؛ از خوردن غذاهای سفت، تند یا داغ خودداری نمایید.

• از روز دوم به بعد دهان خود را با آب‌نمک ولرم ۲ تا ۳ بار در روز شست‌وشو دهید.

• از فعالیت سنگین و ورزش تا چند روز پس از جراحی پرهیز کنید.

سن مناسب جراحی دندان عقل چند است؟

سن مناسب برای جراحی بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی است، در این بازه زمانی، ریشه‌های دندان عقل هنوز به‌ طور کامل رشد نکرده‌اند و استخوان فک انعطاف‌پذیرتر است، در نتیجه روند جراحی آسان‌تر و دوران بهبودی سریع‌تر خواهد بود.

انجام این جراحی در سنین بالاتر نیز امکان‌پذیر است، اما با عوارض بیشتر، دوره نقاهت طولانی‌تر و ریسک بالاتر آسیب به بافت‌ها یا اعصاب اطراف همراه است و به همین دلیل، توصیه می‌شود در صورت نیاز، جراحی در سنین جوانی انجام شود.

سوالات متداول

در نهایت…

جراحی دندان عقل در بسیاری از موارد یک اقدام ضروری برای جلوگیری از درد، عفونت و آسیب به سایر دندان‌ها است، اگرچه این عمل ممکن است با ناراحتی موقتی همراه باشد، اما با رعایت مراقبت‌های پس از جراحی و توصیه‌های پزشک، روند بهبودی سریع و بدون عارضه طی خواهد شد، بررسی به‌ موقع وضعیت دندان عقل، از مشکلات آینده جلوگیری می‌کند.